مردم را سانسور کنید!
سانسور، یعنی سرکوب گفتار، ارتباطات یا اطلاعات، یکی از ابزارهای همیشگی جریانهای قدرت در جهان بوده که برای پنهانکردن جنایات جنگی، شرایط غیرانسانی و اعتراضات مردمی استفاده شده است. رسانهها، بهویژه شبکههای اجتماعی، نقش مهمی در این سرکوب بازی میکنند؛ جایی که بهجای بستری برای آزادی بیان، به ابزاری در خدمت سانسور قدرتمندان تبدیل شدهاند.
یکی از مهمترین نمونههای این نوع سانسور، نابرابریهای خاموش و اصطلاحاً «آفلاین» است که بهکمک سانسور آنلاین دیده نمیشوند. یعنی بیعدالتیهایی که به دلیل حذف یا محدودسازی اطلاعات در رسانهها، یا اصلاً به گوش جهانیان نمیرسند یا وارونه روایت میشوند.
مثلاً در استرالیا، زنان بومی ۸۰ برابر بیشتر از زنان غیربومی خشونت را تجربه میکنند. اما همین زنان وقتی از طریق نمایش یا سخنرانی میخواهند صدای خود را به گوش برسانند، سانسور میشوند. فیسبوک چندین بار فعالیت «سلست لیدل»، نویسنده بومی استرالیایی را بهخاطر نمایشنامهای با محوریت زنان بومی، ممنوع کرد.
در آمریکا نیز، سیاهپوستان سه برابر بیشتر از سفیدپوستان قربانی خشونت پلیس هستند. اما اعتراضات به این وضعیت در فضای مجازی بارها توسط پلتفرمهایی مانند فیسبوک حذف یا محدود شدهاند. در سال ۲۰۱۷، ۷۷ سازمان حقوق بشری با انتشار نامهای به فیسبوک، به این نوع سانسور اعتراض کردند و خواستار پایان دادن به حذف محتوای مربوط به نژادپرستی شدند.
در ماجرای خط لوله داکوتا نیز، معترضان بومی آمریکا با سرکوب شدید مواجه شدند. صدها نفر بازداشت شدند اما فیلمهای مرتبط در فیسبوک سانسور شد. این در حالی است که خود بومیان حتی در انتخاب نامهای اصیلشان هم مورد سانسور قرار میگیرند. مثلاً نام «شین کریپینگ بیر» بهدلیل اصالت بومی، توسط فیسبوک جعلی تلقی شد و حساب کاربریاش بسته شد.
در میانمار نیز، در پی موج نسلکشی روهینگیا، صدها هزار نفر آواره شدند، اما فیسبوک پستهای افشاگرانه مربوط به این فجایع را حذف کرد. چندین فعال روهینگیایی گزارش دادند که حسابهایشان پس از اطلاعرسانی درباره کشتارها مسدود شده است.
در مورد فلسطینیان، رژیم صهیونیستی بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷، حدود ۲۰۰ نفر را صرفاً بهخاطر انتشار پستهایی در فضای مجازی بازداشت کرد. همچنین در سال ۲۰۱۷، پس از ملاقات مقامات اسرائیلی با مدیران فیسبوک، این پلتفرم اقدام به حذف حساب ۷ خبرنگار برجسته فلسطینی کرد. گفته شد این حذفها اشتباه بوده، اما اسناد حاکی از پذیرش ۹۵٪ درخواستهای اسرائیل برای حذف محتوای معارض با منافعش بود؛ توافقی که فیسبوک بعداً آن را انکار کرد.
در مجموع، سانسور رسانهای به ابزاری خطرناک برای پنهانسازی ظلم و بیعدالتی در جوامع تبدیل شده است؛ ابزاری که از آن برای خاموش کردن صدای اقلیتها، معترضان و قربانیان استفاده میشود، و قدرت را در دست کسانی نگه میدارد که خواهان دیدهنشدن حقیقتاند.
